KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman: "Yeni bir 5+1’in şartları oluşmuş değil"

KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) lideri Nikos Hristodulidis ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından basın toplantısı düzenledi. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in açıklamalarında New York’ta herhangi bir üçlü görüşme veya 5+1 toplantısının gerçekleşmeyeceğini belirttiğini aktaran Erhürman, "Zaten böyle bir program da yoktu. Biz Sayın Genel Sekreterle ayrı görüşme yapacağız. Sayın Hristodulidis’le de herhalde Sayın Genel Sekreter ayrı bir görüşme gerçekleştirecek. Çünkü biliyorsunuz biz de baştan beri hep 5+1 olsun diye bir 5+1’i doğru bulmadığımızı, tercih etmediğimizi söylüyorduk. Bir 5+1 olacaksa eğer bunun, Genel Sekreter’in hep kullandığı terminolojiyle söylersek ‘results oriented’, yani sonuç odaklı bir 5+1 olması gerekiyor. Bunun için de hep seçim döneminden beri söylediğimiz gibi Lefkoşa’da birtakım sonuçlara ulaşılması gerekiyor ki, böyle bir 5+1, Genel Sekreter’in de bizlerin de arzu ettiği gibi verimli bir 5+1 olabilsin. İş ola bir 5+1, 5+1 olsun diye bir 5+1 olmasın" ifadelerini kullandı.

Genel Sekreter’in ikinci vurgusunun "Daha önce yapılan hataları tekrarlayamayız" şeklinde olduğunu kaydeden Erhürman, "Bu da çok önemli. Daha önceki hatalar, yani hata kelimesini kullanmak ne kadar doğru bilmem ama Sayın Genel Sekreter bu kadar güçlü bir ifade kullandı. Bunun altını çizmek lazım" dedi.

"Bu defa farklı bir şey yapılması gerekir"

2004’te Annan Planı referandumlarının, 2017’de Crans-Montana sürecinin yaşandığını hatırlatan Erhürman, Talat- Hristofyas ve Eroğlu-Anastasiadis görüşmelerine de işaret ederek, "Bu süreçlerden bir sonuç çıkmadıysa bu defa farklı bir şey yapılması gerekir diyorduk biz" diye konuştu.

KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman, "Sayın Genel Sekreter dünkü açıklamasında bu defa daha güçlü bir ifadeyle daha önce yapılan hatalar yapılmayacak dedi. Aslında cevabın tamamını okuduğunuzda bunun şu anlama geldiğini görüyoruz; yani iş ola 5+1, iş ola müzakere söz konusu değil" ifadelerini kullandı.

"Bugünkü görüşme, önceki görüşmeye göre daha iyi bir görüşme diyebiliriz"

Hristodulidis ile gerçekleştirdiği görüşmenin bir önceki görüşmeye kıyasla daha iyi geçtiğini belirten Erhürman, "Bugünkü görüşme, şunu söyleyebilirim, bir önceki görüşmeye göre daha iyi bir görüşme diyebiliriz göreceli olarak. Çünkü bir önceki görüşme, görüşme sonrasında herhangi bir BM açıklamasının da olmadığı bir görüşmeydi. Dolayısıyla bugünkü görüşme ona kıyasla göreceli olarak daha iyi bir görüşme şeklinde gerçekleşti" dedi.

Görüşmede güven oluşturucu önlemler, metodoloji ve öze ilişkin konuların ele alındığını kaydeden Erhürman, "Sayın Hristodulidis birtakım yeni düşünceler aktardı. Biz de kendisine kendi düşüncelerimizi aktardık" diye konuştu.

"Güveni geri götürecek adımlardan kaçınılması lazım"

BM Genel Sekreteri’nin Lefkoşa’daki açıklamalarında güven oluşturucu önlemlere birincil vurgu yaptığını, BM Genel Sekreteri’nin Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in de güven oluşturucu önlemleri 5+1 toplantısının gerçekleşmesi açısından "sine qua non", yani "olmazsa olmaz" olarak nitelendirdiğini belirten Erhürman, söz konusu önlemlerin yeni adımlar aracılığıyla güven artırmak anlamına geldiğini söyledi. Tufan Erhürman, "Ama bunlar gerçekleştirilmek için uğraşılırken bir taraftan da güveni halihazırda var olduğu kadarıyla bile geri götürecek adımlardan kaçınılması lazım demiştik" ifadelerini kullandı. KKTC’de gerçekleştirilecek iki festivalin iptali için girişimde bulunulması, Barcelona Futbol Akademisi’nin Lefkoşa’da yapacağı faaliyetin iptal edilmesi için girişim yapılması, KKTC temsilcisinin ara bölgede büyükelçilerle yaptığı toplantıya ilişkin girişimler ve Avrupa Parlamentosu’nda Kıbrıslı Rum parlamenterlerin girişimleriyle alınan kararları örnek gösteren Erhürman, bunları "güveni artırmayı bir yana bırakın, var olduğu kadarıyla bile aşındıran hareketler" olarak değerlendirdiklerini söyledi. Söz konusu konuları Kıbrıs Rum tarafının yanı sıra Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler ile de paylaştıklarını belirten Cumhurbaşkanı Erhürman, bu konularda cevap beklemeye devam ettiklerini söyledi.

"Lefkoşa’da gerekli hazırlıkların yapılması gerektiğini düşünüyoruz"

Tufan Erhürman, "Şu anda açık ve samimi konuşmak gerekirse Sayın Genel Sekreter dünkü açıklamasında ‘Evet, çabalarımıza hiç azaltmadan devam ediyoruz’ dedi. Ama an itibarıyla yeni bir 5+1’in toplanmasının şartları oluşmuş değil. Dolayısıyla Sayın Genel Sekreter de zaten ‘Daha yapacak çok iş var’ demek suretiyle buna vurgu yapmış oldu" dedi.

KKTC tarafının pozisyonunun baştan beri aynı olduğunu ve değişmediğini ifade eden Erhürman, "Bir 5+1 toplanmasını elbette istiyoruz. Ama bu 5+1’in anlamlı sonuç verecek, sonuç odaklı bir 5+1 olabilmesi için de Lefkoşa’da gerekli hazırlıkların yapılması gerektiğini düşünüyoruz. Bu fikrimizde de baştan beri en ufak bir değişiklik olmuş değil" ifadelerini kullandı.

"Yedi konunun 6’sını zaten kabul ettik; benim için çözümsüzlük çözüm değildir"

BM Genel Sekreteri’nin güven oluşturucu önlemler kapsamında dile getirdiği 7 konu bulunduğunu belirten Tufan Erhürman, bunların yeni geçiş noktaları, mayınların temizlenmesi, afetler konusunda ortak mekanizma kurulması, düzensiz göçle ilgili ortak mekanizma kurulması, spor meselesi, karma evliliklerden doğan çocukların Avrupa Birliği vatandaşlığı ve sivil toplum konusunda kurulan yapıya ilişkin başlıklardan oluştuğunu söyledi. Erhürman, "Biz de demiştik ki bunlardan 6 tanesini zaten biz Sayın Genel Sekreter’in bizimle görüşmesinde kabul ettik. Bir tanesi, yani yeni geçiş noktaları konusunda henüz uzlaşma yok. Dolayısıyla biz 7 konuyu da daha ileri seviyede değerlendirmeye hazırız. Zaten 6’sını kabul ettik" diye konuştu.

Kıbrıs Rum tarafındaki yetkili makamlarca yapılan açıklamada 7 maddenin 7’sinin de kabul edildiğinin söylendiğini aktaran Erhürman, "Oysa o 7 maddenin 6’sıyla ilgili olarak onların problemlerinin devam ettiğinin bilincindeyiz" dedi.

Karma evliliklerden doğan çocukların Avrupa Birliği vatandaşlığı konusunun Kıbrıs Rum tarafının açıklamasında "insani bir konu" olarak nitelendirildiğini belirten Tufan Erhürman, "Bunun küçük de olsa bir ileri adım olduğunu, eğer bilinçli seçilmişse kelime, söylemek isterim" şeklinde konuştu.

"Güveni aşındıran eylemler konusundaki girişimlerimize devam ediyoruz"

KKTC Cumhurbaşkanı, "Bu aslında güven oluşturucu önlemler başlığı altında ele alınıyor. Sayın Genel Sekreter de artık bunu güven oluşturucu önlemler başlığı altında ele alıyor. Çünkü saydığı 7 konudan biri o. Ama aslında bu tipik bir güven oluşturucu önlem değil. Bizim baktığımız yerden bir insan hakkı ihlalidir diyorduk. İnsan hakkı ihlali dememiş ilgili yetkili de, ‘insani bir konu’ demiş. Evet insanidir ama insaninin ötesinde bir insan hakkı ihlali anlamına da gelmektedir" dedi.

Güven oluşturucu önlemler konusunda mevcut durumu değerlendiren Tufan Erhürman, "Bir, güven oluşturucu önlemler açısından çözülmüş herhangi bir konu yok. İki, güven azaltıcı diyebileceğim ya da güveni aşındıran eylemler konusundaki tüm uluslararası toplum nezdinde girişimlerimize devam ediyoruz. Çünkü bunları asla kabul etmiyoruz. Ve bunların devam etmesi durumunda bu sürecin herhangi bir şekilde ileriye gitmesi mümkün değil" diye konuştu.

Dört maddelik metodoloji konusunda da henüz uzlaşma sağlanmadığını kaydeden Tufan Erhürman, "Metodoloji konusunda dört maddelik metodolojimizin Sayın Genel Sekreter’in artık açıklamalarına girdiği malum. Ama bu dört maddelik metodoloji konusunda birinci maddesinde, ki biliyorsunuz bu bir sıraya sahiptir, önce bir, sonra iki, sonra üç, sonra dört diye, henüz birinci maddede aramızda bir anlaşma yok" ifadelerini kullandı.

Öze ilişkin konularda ise iki tarafın birbirinin düşüncelerini ve görüşlerini dinleme aşamasında bulunduğunu ifade eden Erhürman, "Tablo net olarak budur" şeklinde konuştu.

"Benim için çözümsüzlük çözüm değildir"

Erhürman, "Herhangi bir ufacık, ‘Bunlar bunu söylüyor, bunlar da buna sanki uygun şeyler söylüyor, bir şey mi oluyor, aman hemen telaşlanalım da açıklama yapalım’ diye düşünen birileri varsa ben o kişilerin ‘çözümsüzlük çözümdür’ anlayışında olduklarını düşünürüm" dedi.

Kıbrıs sorununa ilişkin tutumunu da açıklayan Erhürman, "Çok açık, zaten herkes biliyor da bir kez daha söyleyeyim; benim için çözümsüzlük çözüm değildir. Dolayısıyla ben hep söylediğim gibi Kıbrıs Türk halkının çözüm iradesini temsil ediyorum ve bu çözüm iradesinin sadece bana oy veren insanların sahip olduğu değil, bana oy vermeyen insanların da iradesi olduğunu biliyorum. Hangi yaklaşımla bu işe gittiğimizi, metodolojimizin ne olduğunu bütün seçim boyunca anlattığımız gibi seçimden sonraki görev süremiz içerisinde de anlattık. Dolayısıyla ‘çözüm olsun da ne olursa olsun’ gibi bir yaklaşıma asla sahip değiliz. Ama bu sorunda bir çözüm arayışına da devam edeceğiz. Çünkü bizim yaklaşımımız ‘çözümsüzlük çözümdür’ yaklaşımı değildir" ifadelerini kullandı.