Fransa Cumhurbaşkanı Macron, Lübnan Cumhurbaşkanı Aoun ve Ürdün Kralı II. Abdullah’tan Paris’te Lübnan toplantısı

Fransa’nın başkenti Paris’te Lübnan ordusu ve İç Güvenlik Güçleri’ne yönelik uluslararası desteğin artırılması amacıyla "Akabe Süreci" kapsamında üst düzey askeri ve teknik toplantı gerçekleştirildi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ve Ürdün Kralı II. Abdullah’ın açılışını yaptığı toplantıya Türkiye’nin de aralarında bulunduğu çok sayıda ülkeden askeri yetkililer ve uzmanların yanı sıra Avrupa Birliği (AB) ve Birleşmiş Milletler (BM) temsilcileri katıldı.

Toplantıda Lübnan ordusu ve İç Güvenlik Güçleri’nin ihtiyaçları, sahadaki operasyonel sorunlar ve uluslararası desteğin koordinasyonu değerlendirildi.

Aoun: "Lübnanlılar devleti seçti"

Lübnan Cumhurbaşkanı Aoun, ülkesinin devlet otoritesini güçlendirme yönünde açık bir tercih yaptığını belirterek, "Lübnan ve Lübnanlılar devleti seçti" dedi.

Aoun, ülkenin korunması, egemenliği ve istikrarının Lübnan’ın askeri ve güvenlik kurumlarının sorumluluğunda olması gerektiğini vurguladı. Lübnan Cumhurbaşkanı, geçici ve dağınık yardımlar yerine ordunun ve güvenlik kurumlarının uzun vadeli planlama yapmasına ve kapasitelerini geliştirmesine imkan sağlayacak sürdürülebilir bir uluslararası desteğe ihtiyaç duyulduğunu belirtti.

Devletin ülke topraklarının tamamında otoritesini sağlaması gerektiğini ifade eden Aoun, savaş ve barış kararının yalnızca devlete ait olması ve silahların devletin kontrolünde bulunması gerektiğini vurguladı.

Lübnan ordusunun somut ihtiyaçları masaya yatırıldı

Toplantıda Lübnan ordusunun sahadaki konuşlanmasının "açık, güvenilir ve gerçekçi" bir plan çerçevesinde yürütülmesi ve operasyonel ihtiyaçlarının netleştirilmesi üzerinde duruldu. Mali destek, askeri ekipman ve eğitim de görüşülen başlıklar arasında yer aldı.

Kral II. Abdullah, Lübnan ordusunun güçlendirilmesinin ortak bir sorumluluk olduğunu belirtti. Ordunun ihtiyaçları arasında sınır kontrol kapasitesinin artırılması, mevcut askeri teçhizat için yedek parça sağlanması, dronlarla mücadele kapasitesinin geliştirilmesi ve Lübnan hava sahasının gözetlenmesi yer aldı.

İsrail’in çekilmesi ve silahların devletin kontrolüne alınması

Paris’teki görüşmelerde İsrail’in Lübnan’da işgal ettiği topraklardan çekilmesi, Lübnan ordusunun ülkenin güneyinde kontrolü devralması ve silahların yalnızca devletin kontrolünde bulunması gerektiği vurgulandı. Aoun, İsrail saldırıları ve ihlalleri ile Lübnan topraklarındaki İsrail varlığı sürdükçe ülkede kalıcı istikrarın sağlanamayacağını belirtti.

UNIFIL sonrası güvenlik boşluğu endişesi

Toplantının önemli başlıklarından birini de Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Barış Gücü’nün (UNIFIL) çekilmesinin ardından Lübnan’ın güneyinde oluşabilecek güvenlik boşluğunun önlenmesi oluşturdu. Aoun, UNIFIL’in rolünün sona ermesiyle Lübnan ordusunun sorumluluklarının artacağına dikkat çekerek, geçiş sürecinde herhangi bir güvenlik boşluğu oluşmaması gerektiğini vurguladı.

Macron, UNIFIL’in görevine son verilmesini "büyük bir hata" olarak nitelendirirken, UNIFIL sonrasında bölgede bulunabilecek uluslararası unsurların Lübnan ordusunun yerine geçmemesi, ordunun görevlerini yerine getirmesine destek sağlaması gerektiğini vurguladı.

Macron’dan Trump ile temas mesajı

Macron, İsrail’in bölgede varılan anlaşmalara uyması gerektiğini belirterek, "ABD Başkanı Donald Trump ve Amerikan yönetimiyle temas kuracağım" dedi.

İsrail’in Lübnan topraklarından kademeli olarak çekilmesine paralel olarak Lübnan devletinin bölgede kontrolü devralması gerektiğini belirten Macron, Lübnan ordusunun güçlendirilmesinin bu süreç açısından kritik olduğunu ifade etti.

Fransa ve Ürdün de Lübnan’ın egemenliğine desteklerini yineleyerek, devlet otoritesinin ülke genelinde güçlendirilmesi, silahların yalnızca devletin kontrolünde bulunması ve BM Güvenlik Konseyi’nin 1701 sayılı kararının uygulanması gerektiğini vurguladı.

"Ortadoğu’daki gerilim Fransa’daki enerji fiyatlarına da yansıyor"

Paris’teki görüşmelerde daha geniş bölgesel gerilim de ele alındı. Fransa ve Ürdün, Hürmüz Boğazı, Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı’nda deniz güvenliği ve seyrüsefer serbestisinin korunmasının önemini vurguladı.

Macron, Ortadoğu’daki gelişmelerin Fransa ekonomisi ve enerji fiyatları üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Fransa Cumhurbaşkanı, bölgedeki gerilimin azaltılması, enerji tedarik yollarının güvence altına alınması ve enerji fiyatları üzerindeki baskının sınırlandırılmasının Fransızların doğrudan çıkarına olduğunu belirtti.

Akabe Süreci ve İsrail-Lübnan anlaşması

Kral II. Abdullah tarafından 2015’te başlatılan Akabe Süreci, bölgesel ve uluslararası ortaklar arasındaki güvenlik koordinasyonu ve iş birliğini güçlendirmeyi amaçlıyor.

ABD arabuluculuğunda yürütülen İsrail ve Lübnan arasında yürütülen çerçeve anlaşma sürecinde ise İsrail güçlerinin kademeli olarak çekilmesi, Lübnan makamlarının Hizbullah’ın silahsızlandırılması yönünde adım atması ve Lübnan ordusunun ülkenin güneyine konuşlanması öngörülüyor.

UNIFIL sonrasında yeni misyon seçenekleri

Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nin 2790 sayılı kararıyla görev süresi son kez 31 Aralık 2026’ya kadar uzatılan UNIFIL, bu tarihte mevcut operasyonlarını sona erdirecek ve ardından en fazla bir yıl sürecek düzenli ve güvenli çekilme sürecine girecek.

Fransa ve İtalya, UNIFIL sonrası döneme ilişkin seçenekler üzerinde çalışıyor. Değerlendirilen seçenekler arasında BM himayesi dışında oluşturulabilecek uluslararası bir yapı veya AB öncülüğündeki bir misyon bulunuyor. Muhtemel yapının Lübnan ordusuna eğitim, ekipman, istihbarat paylaşımı ve danışmanlık desteği sağlaması değerlendiriliyor. Henüz nihai bir model üzerinde anlaşma sağlanmadı.

BM de UNIFIL’in çekilmesinden sonra 1701 sayılı kararın uygulanmasının nasıl sürdürülebileceğine ilişkin seçenekler üzerinde çalışıyor. Mavi Hat’ın izlenmesi ve Lübnan ordusunun Litani Nehri’nin güneyindeki konuşlanmasına destek verilmesi bu seçenekler arasında bulunuyor